انجنیری ساختمان چیست؟

انجنیری ساختمان یا رشته ساختمانی یکی از رشته های پر اهمیت و جذاب در مجموعه رشته های انجنیری و عموم رشته ها در امتحانات کانکور بوده که همه ساله داوطلبین در امتحانات سراسری کانکور کشور می تواند طی رقابت آزاد و با کسب نمرات بلند در میان مجموعه رشته های مهم دیگر آنرا انتخاب کند.

انجنیری ساختمانی یك رشته تخصصی و مسلکی انجنیری بوده که  با دیزاین و اعمار ساختمان و حفظ ومراقبت زیر بنا ها سرو كار داشته و خدمات عام المنفعه شامل ساختمان های تعمیراتی تجارتی و صنعتی، سركها، میدان های هوایی، پل ها، راه آهن، كانالها، بند ها، بندر ها، ساختمان تونل ها و امور محیط زیست مانند (دستگاه تصفیه آب و فاضلاب، شبکه جمع آوری فاظلاب، شبکه آبرسانی و آبیاری) وغیره را ارایه می نماید.

پیشرفت سریع جوامع و نیازهای روز افزون آنها به انجام طرحهای مختلف ساختمانی از یک طرف و رشد و توسعه علوم مختلف از طرف دیگر، ایجاب می نماید تا با یک برنامه ریزی صحیح و همه جانبه و پرورش استعدادهای جوان و انجنیران مجرب و نیز استفاده خوب از ابزار و امکانات موجود در جامعه ، گامی بلند در جهت ترقی و تعالی جامعه محسوب می شود.

تاریخچه ی انجنیری ساختمان به اصطلاح Civil engineering به قرن هجدهم بر می گردد. در آن زمان انجنیری ساختمان در مقابل انجنیری نظامی Military engineering قرار داشت. اصطلاحی که به همه ی امور انجنیری که به مسایل ساخت و ساز بناهای دست ساز بشر باز می گشت. مانند سدها ویا بند ها، ساختمان ها، پل ها و کانال ها گفته می شد. البته طی گذشت سال های متمادی و با پیشرفت علم و تخصصی شدن علوم، به مرور زمان به علوم مختلف، از جمله مکانیک Civil engineering جدا شده اما این اصطلاح هم چنان نام خود را برای انجنیری ساختمان حفظ کرد.

این رشته به منظور تربیت مهندسان طراح ، محاسبه و اجرای پروژه های ساختمانی، صنعتی ، راه سازی و تاسیسات آبی و نظارت بر حسن اجرای طرحهای ساختمانی در زمینه های فوق و همچنین همکاری با مهندسان مشاور یا محاسبه در زمینه های یاد شده ، به وجود آمده است.

 قسمت عمده دروس این رشته را مجموعه متنوعی از دروس نظری و پروژه های طراحی و دیزاین تشکیل می دهد و کنار آنها تعدادی دروس آزمایشگاهی و فابریکه ای و نیز دو دوره کارآموزی در طی دو تابستان پیش بینی شده است. با توجه به سیاستهای ساختمانی و سرمایه گذاریهای دولت برای ایجاد ساختمانها، سرک ها، پلها، سدها، نیروگاههای هسته ای و حرارتی ، رفع نیازهای ساختمانی در زمینه مسکن و تاسیسات آبی جهت تامین آب آشامیدنی شهرها و روستاها همچنین بازسازی مناطق جنگ زده اهمیت این رشته مشخص می شود.

 فارغ التحصیلان این رشته می توانند در وزارتخانه ها (نظیر وزارتخانه های اهیا و انکشاف دهات، شهرسازی و مسکن) و شرکتهای دولتی و شرکتهای خصوصی و انجنیران مشاور به کارهای طراحی، دیزاین، محاسبه و اجرا بپردازند. در شرایط حاضر فارغ التحصیلان این رشته می توانند دوره های مختلف آموزیشی نظری و کورس های کمپیوتری مانند آموزش سافتویر های مربوط به انجنیری و مطالعه مسائل مربوط به طراحی و دیزاین ساختمانها، دیزاین سرک ها، ساختمان های آبی (دیزاین ساختمان های هایدرولیکی و مسائل آبی دیگر در ارتباط با بند ها) در داخل کشور و در مراکز آموزشی تحصیلی ادامه دهند.

● کاربرد و زیر شاخه ها

هدف از این رشته تربیت نیروهای متخصص است که بتوانند در پروژه های مختلف ساختمانی در زمینه دیزاین و اعمار ساختمان و حفظ ومراقبت زیر بنا ها سرو كار داشته و خدمات عام المنفعه شامل ساختمان های تعمیراتی تجارتی و صنعتی، سركها، میدان های هوایی، پل ها، راه آهن، كانالها، بند ها، بندر ها، ساختمان تونل ها و امور محیط زیست مانند (دستگاه تصفیه آب و فاضلاب، شبکه جمع آوری فاظلاب، شبکه آبرسانی و آبیاری)غیره مسوولیت طراحی، دیزاین ، محاسبه، اجرا و نظارت بر اجرا را بر عهده گیرند.

 انجنیری ساختمان از جمله رشته هایی است که بیانگر کاربرد علم در ایجاد سازندگی و ساختمان است. یعنی هرچیزی که به آبادی یک کشور باز می گردد، مانند: سد ویا بند، میدان های هوایی، سرک، برج، تونل، دکل های مخابراتی، ساختمان های مقاوم در برابر زلزله، سیل و آتش و سب استیشن های برق و مصالح سبک، ارزان و با کیفیت مناسب برای ساخت و ساز، در حیطه کار انجنیر ساختمان قرار می گیرد. برای شروع تمامی پروژه های ساختمانی به یک انجنیر کارآمد ساختمان نیاز داریم تا علاوه بر رعایت جنبه های فنی و اجرایی جنبه اقتصادی نیز داشته باشد. چون اقتصادی بودن یک اصل در انجنیری ساختمان است.

در افغانستان این رشته در سطح دیپلوم دارای بخش های مختلف مانند ساختمانی های صنعتی و مدنی، مهندسی، اداره اعمار ساختمان ها، شهر سازی، سرک، راه آهن و ساختمان های هایدرو تخنیکی و غیره تدریس میگردد. در دانشگاهای خصوصی نیز رشته های ذیل انجنیری تدریس میگردد:‌

1.     انجنیری دیزاین ساختمانی ها (Structural Design Engineering)

2.     مدیریت انجنیری ساختمانی (Construction management Engineering)

3.     انجنیری سرک سازی و ترانسپورتیشن (Transportation Engineering)

4.     انجنیری هایدرولیک (Hydraulic  Engineering)

5.     انجنیری جیوتخنیک (Geo Technical Engineering)

6.     انجنیری محیط زیست (Environmental Engineering)

تمام رشته های فوق یکی از رشته های فرعی انجنیری سیول (ساختمانی) محسوب می شود:

1- انجنیری دیزاین ساختمان ها (Structural Design Engineering):

انجنیری دیزاین ساختمان ها، زیر بنا ها را مطابق قرن 21 دیزاین و تحلیل می نمایند. انجینیران دیزاین ساختمان ها برداشت مقاومت و عملکرد ساختمان های مختلف مثل دیزان تعمیرات، تونل ها، دیوار های استنادی و بخش های دیگر ساختمان های مشابه را دیزاین و تحلیل میتوانند.

2- مدیریت انجنیری ساختمانی (Construction management Engineering):

انجنیران ساختمانی به خاطر رونق یک دنیای بهتر،  پلان گذاری و مدیریت ساختمانها مانند تعمیرات، شاهراها، پل ها، میدان های هوایی، خطوط آهن، بند ها و ذخایر منابع مختلف همکاری می نمایند. اعمار چنین پروژه ها نیاز به دانش اسساسات مدیرت انجینیری و پروسه های تجارتی، روش های اقتصادی و انسانی دارد. انجینیران مدیریت ساختمانی به خاطر اعمار ساختمانها همرای برآورد، تهیه مواد، انتخاب وسایل آن و به کار انداختن دانش ساینس و انجینیری گماشته می شوند.

3- انجنیری سرک سازی  و ترانسپورتیشن (Transportation Engineering)

انجنیران سرکسازی و ترانسپورت، شاهراه ها، میدان های هوایی، خطوط آهن و راه های ترانزیتی عامه را دیزاین و اعمار می نمایند. هدف اصلی ایشان تامین حمل و نقل مطمئین برای مردم و کالای تجارتی می باشد. تحقیقات در رشته ترانسپورتشن، سرک سازی، شامل دیزاین و فعالیت های مانند عبور و کنترول ترافیک، تحلیل احتیاجات مردم، پلان گذاری در ارتباط به آن و کار های مربوطه به امور اقتصادی، مالی، سیستم های جاده سازی و اداره آن باشد.

4- انجنیری هایدرولیک (Hydraulic Engineering):

انجنیری هایدرولیک به خاطر جلوگیری از سیلابها، تهیه آب برای شهر ها، آبیاری، حفظ سواحل، اداره و آب گردان بیشترین استفاده را دارد. در رشته مسلک هایدرولیک ضرورت به مطالعۀ خصوصیات، توزیع و دوران آب به روی زمین، مطالعات خاک، مطالعات سنگ های زیر زمین ومطالعات اتموسفیر می باشد. انجینیری هایدرولیک دیزاین پروژه های آبیاری، دیزاین ساختمان های آبی و دیگر ساختمان های مشابه  آن را دیزاین و تحلیل می نمایند.

5- انجنیری جیو تخنیک (Geotechnical Engineering):

بند ها، پر کاری ها و سطوح مایل ممولآ از خاک زمین ساخته می شوند. انجینیری جیو تخنیک یک شاخه از انجینیری بوده، و جهت مطالعه، تحلیل، دیزاین و اعمار تهدابها، سطوح مایل، ساختمان های استنادی و دیگر سیستم های که از خاک و سنگ ساخته شده اند مورد استفاده قرار می گیرد. تحقیقات این رشته در ذات خود از پرابلم های جیو تخنیک چه تحلیلی و چه عددی تا مودل ساختمانی، مودل تجربوی و تحقیق مرتبط به دیزاین میرسد. از نظر تاریخ گروپ های جیو تخنیک یک تعادل دوامدار را بین تحقیق تیوری، تجربوی و دیزاینی برقرار نموده اند و این روش تا امروز باقی مانده است.

6- انجنیری محیط زیست (Environmental l Engineering)

انجنیری محیط زیست بخاطر حفظ کره زمین فعالیت می نماید. مهارت های انجینیری محیط زیست به خاطر استفاده درست از منابع کره زمین حائز اهمیت است. انجینیری محیط زیست در بخش های دیزاین، جمع آوری و تصفیه فاضلاب، انتقال و شبکه وتصفیه آب آشامیدنی و آبیاری، جمع آوری و دفن مواد زائد، آلودگی هوا، حفظ منابع طبیعی، اقلیم و اتموسفیر  فعالیت میکند.